De dagen vliegen voorbij in onze drukke wereld en momenten van ontspanning en rust zijn zeldzaam. Maar juist die momenten zijn cruciaal om gezond en energiek te blijven. Als burn-out coach merk ik dat mensen deze twee begrippen nogal eens met elkaar verwarren. Daarom ga ik in dit blog in op het verschil tussen ontspanning en rust. Ook geef ik tips waar je aandacht aan kunt schenken om stress te verminderen en je energie te herstellen.
Onvoldoende rust en teveel spanning
Wanneer je jezelf niet genoeg rust of ontspanning gunt, heeft dit gevolgen voor je welzijn op lichamelijk en mentaal gebied.
Als je te weinig ontspant, blijf je voortdurend in de ‘aan-stand’. Je hartslag blijft hoog, je spieren gespannen en je hoofd vol. Dit kan op termijn leiden tot stress gerelateerde klachten, zoals hoofdpijn, piekeren of een opgejaagd gevoel.
Te weinig rust zorgt ervoor dat je lichaam onvoldoende herstelt. Denk aan te weinig slaap, te weinig pauzes of het steeds maar doorgaan met je ‘to do list’ afwerken zonder stil te staan. Dit kan leiden tot vermoeidheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid en uiteindelijk lichamelijke klachten.
Het verschil tussen ontspanning en rust
Ontspanning en rust dragen allebei bij aan lichamelijk en mentaal herstel. Toch zit er een verschil tussen beide:
- Ontspanning gaat vaak over iets doen dat spanning verlaagt of plezier geeft.
- Rust gaat vaak over niets doen en herstellen.
In een staat van ontspanning komen
Ontspanning is het moment waarop lichaam en geest spanning loslaten. Je kunt dat bereiken door dingen te doen die je plezier en voldoening geven. Voor de een is dat een goed boek lezen, voor de andere een fijne wandeling maken of gitaar spelen. Dit helpt je om je gedachten te verzetten en je lichaam te laten herstellen van de dagelijkse druk.
Bijvoorbeeld:
Stel je voor dat je na een lange werkdag thuiskomt en je voelt je gestrest en uitgeput. In plaats van meteen op de bank te ploffen en Netflix te kijken, besluit je om een wandeling te maken in het park. Terwijl je loopt, voel je de spanning in je lichaam verminderen en je gedachten worden rustiger.
Herstellen in ruststand
Rust is een diepere staat van herstel, waarbij je lichaam en geest volledig tot stilstand komen. Dit gebeurt meestal tijdens de slaap, maar kan ook worden bereikt door meditatie of diepe ademhalingsoefeningen. Rust is cruciaal voor het herstel van je lichaam en geest, en helpt je om je energie op te laden voor de volgende dag.
Bijvoorbeeld:
Na een drukke week besluit je op de bank te liggen in een prikkelvrije omgeving. Tv en mobiel uit en niemand die je kan storen. Je sluit je ogen, ademt diep in en uit en je laat je gedachten afdwalen. Je voelt je helemaal opgeladen wanneer je opstaat. Dit is een voorbeeld van rust, waarbij je energie op een passieve manier wordt hersteld.
Als je van nature moeilijk stil kunt zitten en veel onderneemt om te ontspannen, kan het zijn dat je rust tekortkomt. Ben je juist goed in rustmomenten, dan mis je soms het doen van ontspannende activiteiten.
‘Rest and self-care are so important. When you take time to replenish your spirit, it allows you to serve others from the overflow’ (Eleanor Brownn)
Pas deze tips toe voor ontspanning en rust
Zowel ontspanning als rust kunnen worden bereikt door bewuste keuzes te maken en tijd vrij te maken voor zelfzorg. En doe dat! Probeer voor je lichaam te zorgen alsof het het enige huis is waar je ooit zult wonen.
Maak van rustmomenten je prioriteit, zoals:
- Een nacht goed doorslapen.
- Zorg voor een vast dag- en nachtritme en een comfortabele, rustige slaapomgeving.
- Doe een powernap.
- Sluit je even af en geef je lichaam de kans om kort bij te tanken.
- Neem een pauze in stilte.
- Trek je terug en doe tien minuten helemaal niets, zonder telefoon of andere prikkels.
- Gun jezelf een rustige start of afsluiting van de dag.
- Begin of eindig zonder haast, zodat je systeem kan ontladen.
Zet ontspannende activiteiten ook hoog op je prioriteitenlijstje:
- Maak een wandeling in de natuur.
- Bewegen in de buitenlucht helpt spanning los te laten.
- Luister naar muziek, zing of bespeel een instrument.
- Kies nummers die je helpen ontspannen of je een vrolijk gevoel geven.
- Doe iets creatiefs.
- Tekenen, schilderen of schrijven helpt je hoofd leeg te maken.
- Beoefen een sport die lichaam en geest tot rust brengt.
- Denk aan yoga of zwemmen of een andere rustige sport die bij jou past.
- Doe een ontspannende oefening thuis.
- Zoals mindfulness, meditatie of een paar minuten diepe ademhalingsoefeningen.
Als laatste wil ik je op je hart drukken om altijd te (blijven) luisteren naar de signalen van je lichaam. Die geven eigenlijk al aan wat je nodig hebt en vragen alleen nog maar om je aandacht.
Ervaar je teveel stress en kan je niet ontspannen?
Bij teveel onrust en te lange tijd doorjakkeren, kan het zijn dat je eigenlijk niet goed meer weet hoe je kunt ontspannen en weer rust vindt. Luisteren naar je lichaam vind je lastig, want je zit teveel in je hoofd. Met de stress en burn-out coaching van StartValue helpen we je weer de verbinding met jezelf te ervaren en rust en ontspanning te vinden.
Over StartValue
StartValue ondersteunt individuen, ondernemers, teams en organisaties bij stress, angst, burn-out, loopbaanvragen en bredere organisatievraagstukken. Onze aanpak is mensgericht, praktisch en diepgaand tegelijk. We geloven dat groei begint bij rust, helderheid en het vermogen om eerlijk te kijken naar wat iemand nodig heeft.
Binnen StartValue werken we met veel aandacht en professionaliteit. We bieden coaching die rust brengt, inzicht geeft en tegelijkertijd gericht is op stappen zetten. Mensen komen bij ons omdat ze vastlopen, overbelast zijn of zoeken naar richting. Ze gaan weg met meer overzicht, vertrouwen en een duidelijker pad vooruit.
Met ruim 27 jaar ervaring in coaching, leiderschap en organisatieontwikkeling is StartValue uitgegroeid tot een plek waar mensen zich gezien en serieus genomen voelen. Onze kracht zit in de combinatie van ervaring, scherpte, warmte en het vermogen om zowel persoonlijke als organisatorische patronen te doorgronden.
Onze missie is om mensen en teams te helpen stress te doorbreken, onzekerheid te verminderen en weer ruimte te voelen voor werkgeluk, autonomie en energie. We staan klaar om mee te kijken, mee te denken en mee te bewegen, zodat er weer perspectief ontstaat dat past bij wie iemand werkelijk is.
